กรณี Google ถอนตัวจากจีน
โดย ดร. อธิป อัศวานันท์, บริษัท ทรู คอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน)
เพื่อตีพิมพ์ลง หนังสือพิมพ์กรุงเทพธุรกิจ 1 เมษายน 2553
ในวงการอินเตอร์เน็ต คงไม่มีข่าวไหนที่ดังกว่าการถอนตัวของ Google จากประเทศจีน หลายคนอาจมองว่าเป็นเรื่องการเมืองระหว่างประเทศ สิทธิเสรีภาพของสื่อ หรือกระทั่งการจารกรรมข้อมูลของ Google โดยรัฐบาลจีน สาเหตุที่ตกประเด็นไปคือการที่ Google อาจไม่เคยประสบความสำเร็จทางธุรกิจในประเทศจีนเลย เมื่อเทียบกับเจ้าถิ่นอย่าง Baidu Google เป็นบริษัทที่ List อยู่ในตลาดหลักทรัพย์ของสหรัฐ การตัดสินใจที่แท้จริงย่อมมาจากเหตุผลทางธุรกิจ และไม่ควรเป็นการแสดงออกทางความคิดหรือการเมือง ซึ่งอาจถูกหยิบยกขึ้นมาเพื่อบิดเบือนความสนใจจากสาเหตุที่แท้จริง
ในสายตาของคนไทย Search Engine ในชีวิตประจำวันนั้นคงมีแต่ Google ซึ่งผูกขาด Market Share กว่า 99% หลายคนคงไม่รู้ว่าประเทศไทยเป็นประเทศที่ Google มี Market Share สูงสุดในโลก ในขณะที่ประเทศอเมริกา ซึ่งเป็นต้นกำเนิดของ Google เอง Google ยังมี Market Share ไม่ถึง 70% ทั้งที่จริงแล้ว ในทวีปเอเซีย Google อาจไม่เคยประสบความสำเร็จเลย ยกเว้นในประเทศไทย โดยมี Market Share 3% ในเกาหลี, 18% ในไต้หวัน, 26% ในจีน, 26% ในฮ่องกง และ 38% ในญี่ปุ่น
Search Engine เป็นเทคโนโลยีที่ต้องเข้าใจภาษาศาสตร์ของเจ้าถิ่น และ Google ได้ถูกพัฒนาขึ้นมาเพื่อภาษาอังกฤษและภาษาทางยุโรปเป็นหลัก นอกจากนี้ยังต้องเข้าใจวัฒนธรรมของสังคมอีกด้วย ตัวอย่างที่สำคัญในอดีต คือเมื่อ Search คำว่า Rain ในเกาหลี Google เข้าใจว่าเราต้องการพยากรอากาศ ในขณะที่วัยรุ่นส่วนใหญ่ต้องการนักร้องที่ชื่อ เรน หรือ จองจีฮุน สำหรับภาษาไทยก็เช่นกัน Google พึ่งมาเริ่มพัฒนาการตัดคำ เพราะภาษาไทยไม่มีการเว้นวรรคระหว่างคำ โดยก่อนหน้านี้หลายปี Google ไม่มีความสามารถในการรองรับหลักภาษาศาสตร์ข้อนี้ของไทย
เหตุผลดังกล่าวอาจเป็นหนึ่งสาเหตุที่ทำให้ Google ไม่ได้เป็นผู้นำด้าน Market Share ในเอเซีย แต่ที่สำคัญ แทบทุกประเทศของเอเซียมักมี Search Engine เจ้าถิ่น เช่น Baidu ของ จีน และ Naver ของเกาหลี ซึ่งมี Market Share 60% และ 70% ตามลำดับ Search Engine เหล่านี้เติบโตมาได้เพราะการเข้าใจภาษาศาสตร์และวัฒนธรรมของสังคมในชาติตัวเองที่ดีกว่าคู่แข่งจากต่างประเทศ และการที่ผู้ประกอบการทุ่มกับตลาดเดียว และทำให้ดีที่สุด
แต่แล้วทำไมประเทศไทยถึงไม่เป็นเช่นนี้ ทั้งที่เป็นเวลานานก่อนที่ Google จะเริ่มพัฒนาการตัดคำสำหรับภาษาไทย ในช่วงเวลานั้นอุตสาหกรรมอินเตอร์เน็ตของประเทศไทยไม่ได้มีการพัฒนา Search Engine เจ้าถิ่นขึ้นมาเลย จึงเป็นตลาดที่ง่ายมากสำหรับ Google ที่จะได้ Market Share ถึง 99% โดยปราศจากคู่แข่ง มีการสัมภาษณ์คนจีนว่าคิดอย่างไรในกรณีของ Google ซึ่งส่วนใหญ่จะตอบว่าไม่มีผลเพราะใช้ Baidu อยู่แล้ว แต่หาก Google หยุดให้บริการในประเทศไทย ด้วยเหตุผลการเมืองหรือธุรกิจ อะไรจะเกิดขึ้นบ้าง การค้นหาข้อมูล หรือการใช้งานอินเตอร์เน็ต จะชะงักไปเลยหรือเปล่า
Google ไม่ได้เป็นบริการแรกที่ถูกยกเลิกในจีน ก่อนหน้านี้ Youtube, Facebook และ Twitter ก็โดนไปแล้ว แต่คนจีนก็ยังสามารถพัฒนาบริการของตัวเองมาแทนที่ได้ หากเหตุการณ์นี้เกิดขึ้นในประเทศไทย เราจะสามารถพัฒนาบริการขึ้นมาแทนได้หรือไม่ อินเตอร์เน็ตเป็นเทคโนโลยีซึ่งต้องอาศัยความรู้ความสามารถทางวิทยาการสูง แต่ก็เป็นโลกไร้พรมแดน จึงควรเป็นความรับผิดชอบของเราหรือไม่ ในการป้องกันความเหลื่อมล้ำและไม่ให้ประเทศต้องอาศัยบริการของชาติอื่นจนเสมือนผูกขาดมากเกินไป
